Anahtar Kelimeler
Seramik teknikler
sanat eğitimi
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Çağdaş seramik sanatının tarihi gelişimi günümüze ulaşan çeşitli kültürlerin sanatsal birikimi üzerine kuruludur. Farklı süreçler, teknikler, tarz ve ekoller içeren bu birikim içinde Selçuklu Seramik Sanatının müstesna yeri vardır. Erken İslam seramik sanatının mirasını devralarak devam ettiren bu sanat içinde sadece önceki buluş ve gelişmelerini barındırmakla kalmamış, çok sayıda yeni teknik ve uygulamaların ortaya çıkmasına zemin sağlayarak Orta Asya Türk kültür geleneğini seramik malzemesiyle buluşturarak Selçuklu tarzı adlandırılan ekolü tüm İslam coğrafyasında yerleştirmiştir. 11-13.yy. arasında İran başta olmakla Horasan, Anadolu ve Suriye topraklarında var olan bu ekolün ortaya koyduğu ürünler seramik imalatı kap kacak yapımı halinden çıkarak sanatsal üretim düzeyine yükselttiğini sergiler. Bu dönemde Selçuklu coğrafyasında imal edilen seramik ve çiniler arasında minai, lüster, sıratlı süsleme, kabartmalı dekor, siluet kazıma, düz sırlama, akıtmalı-kazımalı gibi çeşitli teknikler uygulanmış, daha sonraki dönem Anadolu’sunda ise sadece sıratlı boyama benimsenerek diğerleri tarihin sayfalarına terk edilmiştir.
Bugün sanat okullarındaki uygulanan programlarda tarihimizin Selçuklu sayfası yeterince ışıklandırılmadığı görülür. Bu durum sadece teknik yelpazemizin sınırlı kalmasıyla değil, estetik değer çerçevesinin de tek yönlü gelişmesine neden olmakta, sıratlı boyama ise “tek çini üslubu” olarak görülebilmektedir. Bildiride Selçuklu dönemi seramik teknikleri örnekleriyle irdelenecek, bu ekolün günümüz seramik eğitimine kazandırabilecekleri sıralanacaktır.
Kaynakça
Arık, Rüçhan ve Arık, Oluş. (2007). Anadolu Toprağının Hazinesi Çini. Selçuklu ve Beylikler Çağı Çinileri. İstanbul: Kale Grubu Kültür Yayınları.
Atıl, E. (1973a). Freer Galery Of Art Fiftienth Anniversary Exhibition III. Ceramics From The World Of İslam, Washington, Smithsonian İsnstitution.
(1973b). Ceramics from the World of Islam in the Freer Gallery of Art. Washington: Smithsonian İnstitution.
Avşar, M.E. ve Avşar, L. (2014). Kazımalı-Akıtmalı Ortaçağ İslam Seramikleri, Konya, Selçuk Üniversitesi.
Bahrami, M. (1945). A Master of Kashan. Transaction of the Orient Ceramic Society, 1944– 45, 1-6. London: British Orient Ceramic Society.
Efendiev, R. (1980). Decorative And Applied Arts Of Azerbaijan İn Museums Of World, Baki, İşık, res. 11.
Erdemir, Y. (2009). Karatay Medresesi Çini Eserler Müzesi, Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Konya.
Fehervari, Geza (2000). Ceramics of the Islamic World: In the Tareq Rajab Museum. London, New York: I. B.Tauris & Company, Limited.
Hillenbrand, Robert (2005). İslam Sanatı ve Mimarlığı. (Çeviren: Çiğdem Kafesçioğlu). İstanbul: Homer Tarihi.
İskenderzade, L. (2005). Anadolu Selçuklu Saray Çinilerinde İnsan Figürü, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Bilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi. Konya.
Jenkins, Marilyn (1983). Islamic Pottery: A Brief History. The Metropolitan Museum of Art Bulletin (New Series), 40/4, (Spring, 1983), 1+4-52.
Koymen, M.A. (1963). Selçuklu Devri Türk Tarihi, İstanbul: Ayyıldız Matbaası
Maslenitsyna, S. (1975). Persian Art İn The Collection Of The Museum Of Oriental Art, Leningard, Aurove Art Publishers.
Pancaroğlu, O. (2007). Perpetual Glory Medieval İslamic Ceramics From Harvey B. Plotnick Collection, Yale University Press.
Redford, S. ve Blackman, M. J. (1997). Luster and Fritware Production and Distribution in Medieval Syria. Journal of Field Archaeology, 24/22, (Summer 1997), 233–247.
Robinson, F. (Ed.) (2005). Cambridge Resimli İslam Ülkeleri Tarihi (Çeviren Zülal Kılıç), İstanbul, Kitap Yayınevi.
Rosser-Owen, M. (2000-2001). A Web-Based Teaching Course on İslamic Ceramics. University of Oxford, Ashmolean Museum, 2000, 2001, http://islamicceramics.ashmolean.org/Kashan2/index2.htm, Erişim tarihi: 30.04.2015.
Şimşek, F., Kuş, A., ve Dıvarcı, İ (ed.) (2007). Konya’daki Selçuklu Çini Örnekleri Seljuk China Examples in Konya, Konya, Selçuklu Belediyesi.
Watson, O. (1994). Documentary Mina’i and Abu Zaid’s Bowl. (Editor: Robert Hillenbrand). The Art of the Saljuqs in Iran and Anatolia. Proceedings of a Symposium Held in Edinburgh in 1982. Costa Mesa, California:Mazda Publishers, 170-80.
Watson, O. (2004). Ceramics from Islamic Lands: a Catalogue of the al-Sabah Collection, Kuwait. London: Thames and Hudson.
Wilson, E. (1991). İslamic Designs. British Museum Pattern Books. London: British Museum Publivation.
Айни, Л. (1980). Искусство Средней Азии Эпохи Авиценны. (İbn Sina Dönemi Orta Asya Sanatı). Душанбе: Издательство "Ирфон".
Балашова, Г.Б. (1972). "Глиняный кувшин 12-13.вв. с эпическими сценами", Средняя Азия И Иран Сборник Статей, Ленинград, Аврора, с. 91-106. Пугаченкова, Г.А. (1967). Искусство Туркменистана, Москва, Искусствo
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2015 Kalemişi Dergisi