Anahtar Kelimeler
Gösterge
Dilbilim
Belagat
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Göstergebilim, 19. Yüzyılın sonlarında Avrupa’da, Sassure ve Pierce adlı dilbilimci ve mantık üzerine çalışmalarını yürüten fikir adamları tarafından geliştirilmiştir. Göstergebilim, lisan-ı hal ve kal yani davranış dili ve konuşma dilleri de dahil her türlü iletişim biçimini inceleyen bir bilim dalıdır. Göstergebilim, semboller ve işaretler gibi göstergelerin anlamları üzerine çalışan bir bilim dalıdır. Dilbilim, anlambilim, sembolizm ve iletişim gibi birçok alanı kapsadığı gibi, mecaz, teşbih, kinaye, istiare, ima, telmih, manay-ı harfi, manay-ı işari ve manay-ı remzi gibi edebi ve söz sanatlarıyla da ilgilidir. Türk sanat, edebiyat ve dilbilim literatürüne 20. yüzyıl sonunda giren ve henüz tercüme düzeyini aşmamış olan Göstergebilim alanında, Türk ve İslami bilim kaynaklarından henüz herhangi bir bilgi aktarılmadığı görülmektedir. Osmanlı medreselerinde okutulan belagat, sarf ve nahiv gibi dilbilim kitaplarında, benzer konuların incelendiği ve çözümlendiği görülmektedir. Ancak ne yazık ki henüz bu eserler ve bilgiler günümüz Türk bilim, sanat ve eğitim literatürüne yeterince transfer edilememiştir. Bu açıdan Osmanlı medrese kaynaklarında, belagat, mantık ve dilbilim inceliklerinin, göstergebilim bağlamında incelenmesi bu araştırmanın ana problemini teşkil etmektedir. Bu çalışmada göstergebilimle ilgili, Osmanlı medreselerinde okutulan Belagat, Fenn-i Beyan, Fenn-i Meani ve Fenn-i Bedi gibi Türk ve İslami dilbilim kaynaklarını özetleyen ve günümüze ulaştıran Nursi’nin 100 yıl önce telif ettiği Muhakemat ve Sünuhat gibi eserleri incelenmiştir. Ayrıca bundan yaklaşık 1000 yıl önce yazılan Abdülkahir-i Cürcani’nin Delail-ül İcaz ve Kazvini’nin Telhis adlı eserlerinin Türkçe çevirileri de gözden geçirilmiştir.
Kaynakça
Akerson, F. (2005). Göstergebilime Giriş. Multilingual Yayınları, İstanbul
Akgündüz, A. (2013). Arşiv Belgeleri Işığında, İstanbul: OAV. Yayınları.
Arabi, M. (2010), Füsus’ul Hikem/Hikmetlerin Özü, (Çev:Abdülhalim Şener). 3.b. Sufi Kitap, İstanbul.
Ayvazoğlu, B. (1989). İslam Estetiği Ve İnsan, Çağ Yayınları. İstanbul
Barthes, R, (2014). Göstergebilimsel Serüven. (Çev.M. Rifat). Y.K.Y. İstanbul:
Bolay, M.N.(1994). Delâlet, İslam Ansiklopedisi, Cilt:9.s.119, TDV Yay. Ankara.
Bulut, A. (2014). Belagat, Meani, Beyan, Bedi. M.Ü.İFAV. Yayınları. İstanbul
Cürcani, A.(2008).Delailü’ İ’caz, (Çev. Osman Güman), Litera Yayıncılık, İstanbul.
Durmuş, İ. (1997). Ayet. İslam Ansiklopedisi, Cilt:16.s.158-163. TDV Yay, Ankara.
Gottdiener,M.(2005). Postmodern Göstergeler. (Çev.E.Cengiz-H.Gür). İmge Yay. İstanbul
Kazvini, H, (2006). Telhis Ve Tercümesi, Çev.Nevzat H.Yanık, Mustafa Kılınçlı, M.Sadi Çöğenli). Huzur Yayıncılık, İstanbul.
Nursi, B. S. (1996). Asay-ı Musa), Envar Neşriyat. İstanbul
Nursi, B. S. (1993). Sözler, Envar Neşriyat. İstanbul
Nursi, B. S. (2003). İşarat-ül İcaz. Envar Neşriyat. İstanbul
Nursi, B. S. (2006). Sünuhat-Tuluat-İşarat. Envar Neşriyat. İstanbul
Nursi, B. S. (2011). Lemalar. Envar Neşriyat. İstanbul
Nursi, B.S. (1992). Mektubat. Envar Neşriyat. İstanbul
Nursi, B. S. (2012). Muhakemat, Envar Neşriyat. İstanbul
Rıfat,M. (2008).XX.Yüzyılda Dilbilim Ve Göstergebilim Kuramları.1. Y.K.Y. İstanbul
Rifat, M. (2009) Göstergebilimin Abc’si, Say Yayınları. İstanbul
Rifat,M. (2011). Homo Semioticus Ve Genel Göstergebilim Sorunları. Y.K.Y. İstanbul
Rifat,M. (2013). Açıklamalı Göstergebilim Sözlüğü, T.İş Bankası Yayınları. İstanbul
Sayın,Ö.(2014).Göstergebilim Ve Sosyoloji, Anı Yayıcılık. Ankara
Saussure, F.(2014).Genel Dilbilim Yazıları. İthakiyayınlar. İstanbul
Sladek, O. (2014)i Prag ekolünün Yapısalcı Poetikası ve Geçirdiği Dönüşüm, (Çev.B. Dervişcemaloğlu) Dergah yay.İstanbul
Soylu,R,(2015). Dillerin Ortaya Çıkışı Babil Kulesi, Zafer Bilim, Araştırma, Kültür,Sanat Dergisi, Mart,Sayı:459,Sakarya
Şahin,S. (2014). Göstergebilim Ve Tarihsel Gelişimi. Hacettepe Ü. Yay.Ankara
Şazeli, H. A.(1988).Alamet, İslam Ansiklopedisi, Cilt:2,s.335. TDV Yay. Ankara.
Uludağ, S, (2001). İşaret. İslam Ansiklopedisi, Cilt:23, s. 423. TDV Yay. Ankara Yavuz,Y. Ş. ve Çetin, A.(1991).Ayet. İslam Ansiklopedisi, Cilt:4, s.242. TDV Yay. Ankara
Yeğin, A. (1992). Yeni Lügat, Hizmet Vakfı Yayınları, İstanbul.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2015 Kalemişi Dergisi