Anahtar Kelimeler
Türk kültürü
Türk sanatı
Türk resmi
sanat
resim
Nasıl Atıf Yapılır
Öz
Türk kültüründe halay, kökleri milattan önceki dönemlere, hatta tarih öncesi çağlara uzanan bir tören dansı/oyunudur. Günümüz Anadolu’sunda düğün, nişan, kına gecesi ve dini/resmi bayramlarda düzenlenen törenlerde, doğum, askere uğurlama, vb. gibi her türlü sosyal uygulamada hala oynanmaktadır. Bugün Orta Asya ve Anadolu’da bulunan, milattan önceki yıllara ait kaya resimlerinde görülen halay oynayan figürler ile davul ve halay başının tuttuğu mendil dahil bir çok özelliğin, günümüzde Anadolu’da oynanan halayla tıpa tıp benzeştiği görülmektedir. Bu durum eski bir kültürel mirasın, Anadolu halk kültüründe, değişmeksizin yaşatıldığını göstermektedir. Türkiye’de halay (halk oyunları) hakkındaki ilkyazı 1900 yılında yazılmıştır. Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte halk kültürüne verilen önem artmış, aydın kesim tarafından çeşitli alan araştırmaları yapılmıştır. Resim sanatında ise halayla ilgili ilk örnekler 1938-43 yılları arasında düzenlenen yurt gezilerine katılan ressamların eserlerinde görülmeye başlamıştır. Bu nedenle araştırma konusu 1940-2019 yılları arasında eserlerinde halay teması görülen sanatçılardan Bedri Rahmi Eyüboğlu, İbrahim Balaban, Mustafa Esirkuş, Nuri Abaç, Kayıhan Keskinok, Mehmet Pesen, Necdet Kalay, Rauf Tuncer ve Saim Dursun’un eser örnekleri ile sınırlandırılmıştır. Ayrıca halayın, Türk resmindeki yansımalarına dair herhangi bir araştırmaya rastlanmaması nedeniyle, araştırmanın ilgili literatüre önemli katkılar yapacağı düşünülmüştür. Araştırmada nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılmıştır.
Kaynakça
ARSLAN, Necla. “Balaban, İbrahim”. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi (1. Cilt). İstanbul: YEM Yayınları, 1997.
ATAMAN, Sadi Yaver. 100 Türk Halk Oyunu. İstanbul: Tifdruk Matbaacılık, 1975.
BAYAT, Fuzuli. Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı. İstanbul: Ötüken Neşriyat A.Ş., 2006.
BEYDİLİ, Celal. Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük (1. Baskı). Ankara: Yurt Kitap Yayın, 2003.
EKMEKCİOĞLU, İsmail ve diğer. Türk Halk Oyunları (1. Baskı). İstanbul; Esin Yayınevi, 2001.
EROĞLU, Türker. Türk Halk Oyunlarının Sahnelenmesinde Sahne Düzeni Uygulamasının Gerekliliği ve Ortaya Çıkan Problemler. Sempozyum Bildirileri. Ankara: yy., 1988.
EROĞLU, Türker. “Türkiye’deki Halk Oyunlarının Temel Özellikler, Tür ve Dağılım Bakımından İncelenmesi”, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 42, Mart 2017, s. 67-78.
DAL, Esin. “Eyüboğlu, Bedri Rahmi”. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi (1. Cilt). İstanbul: YEM Yayınları, 1997.
DEMİRSİPAHİ, Cemil. Türk Halk Oyunları. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1975.
ÖZTELLİ, Cahit. “İlk Milli Oyun Araştırıcımız”, Türk Folklor Araştırmaları, Yıl 1987, Cilt 5, Sayı:118.
RONA, Zeynep. “Esirkuş, Mustafa”, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi (1. Cilt). İstanbul: YEM Yayınları, 1997.
TUNA, Erhan. Şamanlık ve Oyunculuk (1. Baskı). İstanbul: Okyanus Yayıncılık ve Yapımcılık LTD. ŞTİ., 2000.
ELEKTRONİK KAYNAKÇA KARAKURT, Deniz. “Türk Söylence Sözlüğü” (e-Kitap). Google Kitap Projesi: 2011. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/00/TurkSoylenceSozlugu.pdf SANAL-1. “Nuri Abaç (1926 – 2008)” (22 Şubat 2016) 15 Kasım 2016. http://www.leble bitozu. com/unlu-turk-ressamlardan-dugun-coskusunuyansitan-15-resim/
TARCAN, Haluk. Halayın Kökeni (21 Aralık 2017) 23 Şubat 2019. https://ekstrembilgi.com/ arkeoloji/halayin-kokeni/
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2019 Kalemişi Dergisi