Anahtar Kelimeler
Sultan Ahmet I
yazma eser
cilt sanatı
Nasıl Atıf Yapılır
Makale Geçmişi
Öz
Medeniyetimizin göstergesi olarak nesillerdir yazma eserlere çok büyük değer verilmiştir. Bu sebeple ülkemizde hem üretimlerine hem de koleksiyonlarına devam edilmiş pek çok yazma eser bulunmaktadır. Bu eserlerin bir kısmı yazma eser kütüphanelerinde arşivlenmekte, bir kısmı da çeşitli koleksiyonlarda yer almaktadır. Birçok yazma eser de hâlâ gün yüzüne çıkarılmayı beklemektedir. Eşsiz birer hazine olarak, yazma eserlerimiz tarihi aydınlatan birer belge olarak çağlar boyunca gelişen kültürümüzün en güzel göstergeleridir. Sultan Ahmet I koleksiyonu da bu eşsiz koleksiyonlardan biridir. Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’nde bulunan bu koleksiyon XVI. yüz yıl Safevi dönem özelliği gösteren yazma eserlerden oluşmaktadır. Koleksiyonda bulunan yazma eserlerde kullanılan malzeme kalitesi ve tezyinat üslubuna bakılınca 1580-1590 yılları arasında değerli malzemeler kullanılarak hazırlanan büyük boy Şiraz yazma eserleriyle benzer özellikler gösterdiği anlaşılmaktadır. Gösterişli ve büyük boy yazma eserlerin üretiminde doruğa ulaşıldığı bu yıllarda pahalı malzemeler altın, gümüş, lapis lazuli gibi değerli madenlerden elde edilen boyalarla cilt tezyinatları yapılmıştır. Eserlerin cildlerinde şemseler, köşebentler ve aralarında kalan boşluklar dairesel helezonlar üzerine yerleştirilen hatayi grubu bitkisel motifler, gösterişli rumi ve bulutlarla tezyinlenmiştir. Yazma eserlerin Cild kablarının tasarım özellikleri temel olarak kavisli ve dendanlı paftalardan, dikdörtgen alan bölmelerinden farklı bölümlere ayrılmış dış pervazlardan oluşmaktadır.
Kaynakça
Aksoy, Ş. Lâke İşçiliği (Kaçar Dönemi). Antik Dekor (6), 22-27, 1990.
Arıtan, A. S. Konya Dışındaki Müze ve Kütüphanelerde Bulunan Selçuklu ve Selçuklu Uslûbunu Taşıyan Cild Kapakları, 1992.
Aslanapa, O. Osmanlı Devri Cild Sanatı. Türkiyemiz , 12-17, 1982.
Bodur, F. Osmanlı Lâke Sanatı ve XVIII. Yüzyıl Üstâdı Ali Üsküdârî. Türkiyemiz , 1-9, 1985.
Dener, H. Süleymaniye Umumi Kütüphanesi. İstanbul: Maarif Basımevi, 1957.
Güney, G. Safevi-Şiraz Dönem Özelliği Gösteren Bazı Kur'an-I Kerim Nüshalarının Serlevha Tezhipleri. Asos Journal , 133-153, 2017.
İnal, G. Türk Minyatür Sanatı (Başlangıcından Günümüze Kadar). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi, 1995.
İnay, Ö. Türk İslâm Kitap Sanatında Lâke Cilt Tasarımları. T.C. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalıtürk İslâm Sanatları Programı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2006.
James, D. Islamic masterpieces of The Chester Beatty Library. London (World of Islam Festival Trust). London: World of Islam Festival Trust, 1981.
Mutçalı, S. Arapça-Türkçe Sözlük. İstanbul, 1995.
Petersen, T. C. Early Islamic Bookbindings and Their Coptic Relations. Ars Orientalis, Vol. 1 , 41- 64, 1954.
Tanındı, Z. Başlangıcından Osmanlı'ya Tezhip Sanatı. Hat ve Tezhip Sanatı (S. 243-283). İçinde Ankara: T.C. Kültür Ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, 2009.
Tanındı, Z. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinde Ortaçağ İslam Ciltleri. Topkapı Sarayı Müzesi Yıllık 4 , 103-149, 1990.
Uluç, L. İslam Sanatının Üç Başkentinde Ortak Timuri Mirası. İslam Sanatının 3 Başkenti : Louvre Koleksiyonlarından Başyapıtlarla
İstanbul, Isfafan, Delhi (s. 39-53). içinde İstanbul: Sakıp Sabancı Müzesi Yayınları, 2008.
Uluç, L. Türkmen Valiler Şirazlı Ustalar Osmanlı okurlar XVI. yüzyıl Şiraz elyazmaları. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2006.
Welch, S. C. Indische Buchmalerei unter den Grossmuguln 16.-19. München, 1978.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Kalemişi Dergisi