Anahtar Kelimeler
halı
kilim
yanış
im
damga
Nasıl Atıf Yapılır
Makale Geçmişi
Öz
Türk dokuma kültürü çok köklü bir geleneğe sahiptir. Türk dokuma çeşitleri içinde önemli yer tutan ve genellikle yer yaygısı olarak kullanılan halı ve kilimlerde bezeme unsuru olan kullanılan yanış, yüklendikleri anlam ve mana açısından önemlidir. Bu yanışlar, Türk kültürü açısından dünden bugüne taşınan somut olmayan kültürel miras değerleri içinde önemli yer tutmaktadır. Bu motiflerin bir çoğu Türk Milletinin en erken çağlarından beri kullanılan yanışlardır. Bunlardan bir çoğu Türk toplumunu oluşturan boy, aşiret, oba, tirlerin kullandıkları özel işaretlerdir. Bir kısmı da yine bu grupların inanışları ile ilgili yanışlardır. Bir diğer yanış grubu da sosyal hayatla ilişkilendirilen, bitki, hayvan ve kullanım eşyası ile ilgili olanlarıdır. Her üç amaçla yapılan bu yanışların halı ve kilimlerde binlerce yıldan beri kullanılıyor olması, kültürün devamlılığını göstermektedir. Kültürel mirasın korunması, yaşatılması ve nesilden nesile aktarılmasında en önemli görevi, geleneksel yöntemlerle dokuma yapan insanlar sağlamıştır. Genellikle kadınlarımızın yaptığı bir iş olan halı ve kilim dokumacılığı, binlerce yıldan beri ana-kız, usta çırak ilişkisi içinde yaşatıla gelmiştir.
Kaynakça
Akbalik, Esra (2016). “Alevi-Bektaşi Şiirinde Ay ve Güneş Sembolizmi” Türkiyat Mecmuası, c. 26/1, 2016 (2016) s. 1-13.
Alp, İlker (2018).“Türk Tarihindeki Sürekliliğin Cumhur Başkanlığı Forsuna Yansıması”The Journal Social Scienc Studies Number: 69 (2018) p: 311-329.
Akın, Yasemin Güneş (2009). 16-17 Yüzyıl Kumaş, Halı Ve Kilimlerinde Şemse Motifi, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi .
Akpinarlı, H. Feriha, Z. B. (2012) 16-18. “Yüzyıllarda İstanbul’da Üretilen Kumaşlarda Bitkisel Bezemelerin İncelenmesi” “Motif Akademi Halk bilimi Dergisi / -1 (Ocak-Haziran) (Balkan Özel Sayısı) s.179-209.
Akpinarli, H. Feriha, H. A. Özdemir.(2016). “Konya- Lâdik Halılarındaki Motiflerin İncelenmesi” İdil, 2016, Cilt 5, Sayı 23, s.955-982.
Aksoy, Mustafa (2011). “Türkoloji’ye Atılan İmza Taştaki Türklerden Saymalıtaş’a” Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi Kasım (2011) s.39-45.
Aksoy, Mustafa (2008). “Kültür Sosyolojisi Açısından Halı- Kilim Sanatı Ve Etnografik Eserlerdeki Damgaların Dili ” 38.ICANAS Uluslararasi Asya Ve Kuzey Afrika Çalişmaları Kongresi Maddi Kültür Bildirileri,, Cilt I, Ankara: Atatürk Kültür , Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları s. 75-103.
Anonim.(2009) Türk El Dokuması Halılar Kataloğu Kültür Ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, .
Assmann, Jan (2015). Kültürel Bellek. Çeviren:Ayşe Tekin, İstanbul.
Atiş-Çukurova,Didem (1993).“Yağcıbedir Halılarındaki Motiflerin Yöresel İsimleri Ve Anlamları” https://earsiv.anadolu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11421/1046/98752.pdf.
Bulut, Ahmet.(2001) “Rasih'in Okçulukla İlgili Bir manzumesi” Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 17 s. 95-104.
Demir-Yilmaz,Ayşegül.(2013) “Ah Servet Hocam”Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi Cilt: 1, Sayı:1, s.68-80 https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/285831
Diyarbekirli, Nejat (1984) “Pazırık Halısı” Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi Ekim 1984, Halı Özel Sayısı, s: 1-43 Ankara.
Esin, Emel (2004) Türk Sanatında İkonografik Motifler, Kabalcı Yayınevi, İstanbul .
Görgünay- Kirzioğlu, Neriman (2001). Altaylardan Tuna Boyu’na Türk Dünyasında Ortak Yanışlar (Motifler) Ankara.
Görgünay, Neriman (2002) Oğuz Damgaları ve Göktürk Harflerinin El Sanatlarımızdaki İzleri, Ankara.
Gümüştekin, Nuray, (2011) “Anadolu Ve Diğer Kültürlerde İşaret Ve Simgelerde Anlam” Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi C.14 Sayı: 26/ Aralık, s.103-117.
Gülensoy, Tuncer (1989). Orhun’dan Anadolu’ya Türk Damgaları, İstanbul.
Gürsoy, Muzaffer(2012). “Doğu Kazakistan’da Tarbagatay Yamacındaki Şilikti Baygetöbe Kurganı” Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, Sayı:1/3, s. 40-54.
Güzel, Eylem.(2017)“Eski Mısır Tarihindeki Dinsel Yönetim Stratejisinin Ptolemaios Hanedanı’ndaki Yansımaları” Asya Sosyal Araştırmalar Asya Studies Academic Social Studies Number : 2, p. 27-35)
Karamağaralı, Beyhan (1997). “Türk Halı Sanatındaki Motiflerin Yorumu Üzerine” Arış Dergisi, Yıl 1. Sayı.3, s. 28-39.
Karamağaralı, Beyhan (1992). Ahlat Mezar Taşları, Ankara.
Karamağaralı, Beyhan (1980). “Türk Damgalarının Devamlılığı Hakkında” Türk Dünyası Araştırmaları, III/9, s. 5-24.
Karamağaralı, Beyhan (1979).“ Sivas ve Tokattaki Figürlü Mezar Taşlarının Mahiyeti Hakkında”Selçuklu Araştırmaları Dergisi II, s.75-109.
Kıyak, Abdülkadir (2010). “İslamiyet’ten Önce Türklerde Güneş ve Ay İle İlgili İnanışlar” Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergisi,, Sayı: 6, s. 133-143.
Mert, Osman.(2008)“Öngöt Mezar Külliyesi ve Külliyede Bulunan Damgalar” Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı:36, s. 281-305.
Morrıs, Desmond (1999). Koruyucu Tılsımlar Uğurlar, Muskalar, Nazarlıklar Çev. Mehmet Harmancı, İstanbul, .
Ögel, Bahaeddin (1984). İslamiyetten Önce Türk Kültür Tarihi, Ankara.
Rayman,Hayrettin (1994).”Bektaşi Halk Şiiri” Milli Folklor Sayı:.22, s.31-33.
Roux, Jean- Paul (2012). Eski Türk Mitolojisi Çev. M. Yaşar Sağlam, Ankara.
Şahin, M. Kemal, S.Varis (2018). “Eskişehir/Seyitgazi Kümbet Köyünde Bulunan Himmet Baba/Kümbet Dede Kümbeti Üzerine Yeni Düşünceler”. http://www.xxortacag.sakarya.edu.tr/pdf/41mksahin-svaris.pdf.
Tatar,Taner (2011).“Gelenek Ve Gelecek” Sosyoloji Konferansları Cilt: 0, Sayı: 26, s.199-215.
Tekçe, E.Fuat (1993). Pazırık Altaylardan Bir Halının Öyküsü, Ankara.
Tezcan, Mehmet (2008). “Paraların Işığında Türk Ve İran Kavimlerinde Ay- Yıldız Güneş Motifi Ve Türk Kültürü için İran Araştırmalarının Önemi” 38. ICANAS Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi Maddi Kültür Bildirileri, Cilt.VI, s.3091-3114.
Yusuf Has Hacîp (2016). Kutadgu Bilig, Hazırlayan: Yaşar Çağbayır, Ankara.
Yücel, Yaşar (1997) Osmanlı -Ekonomi- Kültür- Uygarlık Tarihine Dair Bir Kaynak Es’ar Defteri 1640 Tarihli, Ankara.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2020 Kalemişi Dergisi