Anahtar Kelimeler
Kırşehir
Süsleme
Anadolu
Selçuklu
Cacabey
taş
Nasıl Atıf Yapılır
Makale Geçmişi
Öz
Anadolu Selçuklu devrinde meydana getirilmiş mimari eserler arasında, medreseler önemli bir yere sahiptir. Dönemin eğitim ihtiyacını karşılayan medreseler, mimari işlevlerinin yanı sıra sanatsal anlamda da süsleme bakımından öne çıkmaktadır. Kırşehir’in en önemli yapılarından olan Cacabey Medresesi, dört eyvanlı olup kapalı avlulu, kubbesi desteklere oturan medreseler plan grubunda yer almaktadır. Medrese, taş süsleme bakımından oldukça zengin bir içeriğe sahiptir. Yapıda bitkisel ve geometrik karakterli süslemeler yoğunluk göstermekte; bazı alanlarda ise üç boyutlu küreler, mukarnas ve payanda gibi ögeler süsleme amacıyla kullanılmıştır. Yapı çağdaşları arasında daha sade ve yerinde bir süsleme içeriğine sahipken, bulunduğu bölgeyle kıyaslandığında süsleme çeşitliliği bakımından oldukça zengindir.
Bu çalışma , kapsam olarak Kırşehir ilinde yer alan Cacabey Medresesi ve Türbesi’nde yer alan taş süslemelerin incelenmesi ve Selçuklu-İlhanlı etkilerinin süslemelerdeki yansımaları üzerinedir.
Kaynakça
Arıkan, N., Tuğutlu, E. ve Eraslan, Y. (Kırşehir Emiri Caca Bey ve Medresesi: Simetrik Yaklaşımlar, Kırşehir: Kırşehir Valiliği Yay. 2009.
Aslan, Y. Kırşehir Merkez Türk Devri Yapilarinda Taş Süsleme (13-14. Yüzyil), Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2018.
Aslan, Y. ve Duran, R. Türk Sanatında Cennet Damgası ve Türk Kültüründe Sekize “8” Yüklenen Anlamlar, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 51, 383-405, Konya, 2021.
Beksaç, E. ve Çobanoğlu, A.V. “İlhanlılar”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (Cilt. 22, s. 105-108.). İstanbul: Diyanet Vakfı Yay. 2000.
Bakırer, Ö. Onüç ve Ondördüncü Yüzyıllarda Anadolu Mihrapları, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. 1976.
Diez, E. Endosmos’lar. Felsefe Arkivi, 2, 221-229, İstanbul, 1947.
Dursun, Ş. Anadolu Selçukluları Dönemi Kayseri Türbelerinde Taş Süslemeciliği, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2009.
Dursun, Ş. Anadolu Selçuklu Kervansaraylarında Süsleme, Yayımlanmamış doktora tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2016.
Eyice, S. Cacabey Medresesi. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, (Cilt. 6, s. 539-541), 1992.
İnan Ocak ve Tanyeli, “Kırşehir Cacabey Medresesi ve Onarımları”, Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştıamalar Dergisi, 11 (21), s. 145-170, 2016.
Kuran, A. Anadolu Medreseleri, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. 1969.
Mülayim, S. Anadolu Türk Mimarisinde Geometrik Süslemeler, Ankara: Kütür ve Turizm Bakanlığı Yay. 1982.
Mülayim, S. “İlhanlı Dönemi Anadolu Plastiğinde Asya Çağrışımları”, Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 1, s. 275-295, Konya, 2016.
Öney, G. "Anadolu Selçuklu Sanatında Hayat Ağacı Motifi”, Belleten, 32(125), s. 25-36, 1968.
Önkal, H. Anadolu Selçuklu Türbeleri, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. 1996.
Sayılı, A. ve Ruben, W. “Türk Tarih Kurumu Adına Kırşehir’de Cacabey Medresesinde Yapılan Araştırmanın İlk Kısa Raporu”, Belleten, 11(44), s. 673-691, Ankara, 1947.
Şahin, İ. “Kırşehir”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (Cilt. 25, s. 481-485), İstanbul: Diyanet Vakfı Yay. 2002.
Şaman Doğan, N. ve Yazar, T. “Anadolu Selçuklu ve Beylikleri Dönemi Mimari Süslemesinde Küre, Küre ve Koni Kesiti/Kabara, Rozet”, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 19, s. 221-244, Ankara, 2013.
Şimşek, A. Cacabey ve Medresesi, Kırşehir: Kırşehir Valiliği Yay. 2006.
Tay, L. Kırşehir (Merkez) Türbeleri, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara, 2010.
Temir, O. Kırşehir Emiri Caca Oğlu Nur El-Din’in 1272 Tarihli Arapça-Moğolca Vakfiyesi, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. 1989.
Turan, O. Selçuklular Tarihi ve Türk İslam Medeniyeti, İstanbul: Turan Neşriyat. 1969.
Ülgen, A. S. “Kırşehir’de Türk Eserleri”, Vakıflar Dergisi, 2, 254-256, Ankara, 1942.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2021 Kalemişi Dergisi