Anahtar Kelimeler
sır
Güzelyurt
Nasıl Atıf Yapılır
Makale Geçmişi
Öz
Eski adıyla Gelveri bugünkü adıyla Güzelyurt Aksaray ilinin, Kapadokya bölgesinde yer alan tarihi ve turistik bir ilçesidir. Geçmişi Kalkolitik döneme dayanan ilçede yapılan arkeolojik çalışmalar sonucunda ele geçen seramik buluntular bölgenin seramik tarihi açısından önemini vurgulamaktadır. Gelveri seramikleri tarihi süreç içerisinde değerlendirildiğinde iki ayrı dönemde incelenmektedir. Kalkolitik dönem seramikleri ve 1924 Mübadele öncesi, günümüzde çömlekçilik olarak değerlendirilmektedir. Sır seramik yüzeyi kaplayan camsı bir oluşumdur. Seramik sanatçıları farklı doku ve renk oluşumları araştırmaları yapmaktadır. Alternatif fırın teknikleri, artistik sırlar ya da sır bünyelerine farklı malzemeler konularak elde edilen sırlar gibi, deneysel araştırmalar sanatsal seramik yüzeylerde oluşan farklı etkiler, seramik sanatçılar için kendi çalışmalarında özgün eserler üretmelerini sağlamaktadır. Bu çalışmada “Güzelyurt Kilinin Seramik Ham Sır Bünyelerinde Renklendirici Olarak Etkilerinin İncelenmesi” başlıklı çalışmanın geliştirilerek, kilin farklı sır bünyelerinde ve farklı fırın atmosferlerinde etkisi incelenmiştir. Farklı sır bünyeleri olarak; kurşunlu, kurşunlu alkali ve alkali borlu ham sır bünyelerinde ve kül sırları içerinde 1200 0C’de elektrikli oksidasyon fırın atmosferinde, ayrıca anagama odun yakıtlı redüksiyon fırın atmosferinde hazırlanan yüksek dereceli iki farklı sır bünye içerisinde etkileri incelenmiştir. Çalışmanın amacı Güzelyurt çömlekçi kilinin farklı sırlarda ve farklı atmosferlerde sır içerisinde incelenerek sonuçların sanatsal seramik uygulamalarında kullanılması ve değerlendirilmesidir.
Kaynakça
Arcasoy, A., Başkırkan, H. (2020). Seramik Teknolojisi, İstanbul: Literatür Yayıncılık.
Aytepe S, B. Erdem, B. C. (2018) Kınık ve Avanos Kırmızı Çömlek Killerinin Seramik Ham Sır Bileşiminde Yarattığı Değişikliklerin İncelenmesi. idil, cilt / volume 7, sayı / issue 48 (957-984) https://www.idildergisi.com/makale/pdf/1535538796.pdf
Bozis, S. ( 2004). Kapadokya Lezzeti, Kapadokyalı Rumların Yemek Kültürü. İstanbul: Tarihi Vakfı Yurt Yayınları.
Cooper, E.(2011) “Seramik Sır Reçeteleri El Kitabı”. Çev. Zeliha Mete. İzmir: Karakalem Kitabevi Yayınları.
Cuff, Y. H. (1996). Ceramic Technology For Potters and Scuptors. Philadelphia: University of Pensilvania Press.
Esin, U. (1993). Gelveri-Ein Beispiel für die kulturellen Beziehungen zwischen Zentralanatolien und Südosteuropa während des Chalkolithikums, Anatolica XIX: 47-56.
Feyzoğlu, T.E. (2016). Masakazu Kusakabe İle Dumansız Anagama Fırın İnşası. Canduran, K., Aslan,E.E. (Ed.), Seramik Pişirim Teknikleri ve Fırınları,(s. 70-81). Ankara: Opus Basımevi.
Gültekin, E.E. (2017) Fe2O3 içeren hammaddenin şeffaf sırı renklendirme etkisi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Mühendislik Dergisi Cilt 8 Sayı 4
Gülçur, S., Kiper, Y. (2009). Gelveri-Yüksekkilise 2007 Yılı Sondaj Çalışması, XXX. Kazı Sonuçları Toplantısı.
Karagül, M. F., (2013). Çanakkale Eceabat kilinin düşük dereceli borakslı sırlarda kullanımı, Zeitschrift für die Welt der Türken, 5, 3.
Özbudak, O. (2012). Kapadokya MÖ 6. Binyıl Kronolojisinin Kayıp Halkası: Gelveri Çanak Çömleği Üzerine En Son Çalışmalar, Colloquıum Anatolıcum, XI, İstanbul, 2012, 267-297
Özdemir, R. (2015). Gelveri'den Nea Karvali'ye Ortodoks Karamanlılar. Milli Folklor, 27.
Özkanlı, N.N. (2017). Gelveri Çömlekçiliği Ve "Çamurda Kadın Eli" Projesi, Ramazan Ata, Ayşegül Can, (Ed.), II. Uluslararası Aksaray Sempozyumu İçinde S. 499-510 Aksaray Üniversitesi Somuncu Baba Tarih Ve Kültür Araştırmaları Uygulama Ve Araştırma Merkezi Yayını. https://www.aksaray.edu.tr/vi--uluslararasi-aksaraysempozyumu E.T. 19.08.2022
Özkanlı, N.N. (2021). Güzelyurt Kilinin Seramik Ham Sır Bünyelerinde Renklendirici Olarak Etkilerinin İncelenmesi, Ramazan Ata, Ayşegül Can, (Ed.), Vı. Uluslararası Aksaray Sempozyumu İçinde S. 107-117 Aksaray Üniversitesi Somuncu Baba Tarih Ve Kültür Araştırmaları Uygulama Ve Araştırma Merkezi Yayını. https://www.aksaray.edu.tr/vi--uluslararasi-aksaray-sempozyumu E.T. 25.12.2021
Özyurt, T. (2008). Geleneksel Japon Seramik Fırını “Anagama” İle Doğal Kül Sırları. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) İstanbul: Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü.
Tezcan, B. (1958). Aksaray Çevresinden Derlenen Eserler. Belleten, XXII.
Yastı, Ş., (2004). Konya-Çukurçimen ve Doğanhisar çömlekçi killerinin karakterizasyonu ve renklendirici malzeme olarak değerlendirilmesi, Yüksek Lisans tezi, Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2022 Kalemişi Dergisi