Anahtar Kelimeler
Sultanahmet Bölgesi
deniz surları
Nasıl Atıf Yapılır
Makale Geçmişi
Öz
İstanbul’un ilk kurulduğu yer, diğer bir ifadede ile merkezi Tarihi Yarımada’dır. Roma’nın, Doğu Roma’nın, Osmanlı’nın ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kenti olmuştur. Savunma açısından önemli olan surlar, zaman içinde boyut ve sınırı ile son hallerine gelmiştir. Kara, Haliç ve Marmara surları birleşerek, kabaca bir üçgen oluşturarak, İstanbul Tarihi Yarımada’yı çevreler. Surlar kuleler, duvarlar, kapılar, mazgallar ve merdivenler şeklindeki mimari elemanlardan meydana gelmektedir. Kara, Haliç ve Marmara surları, kendilerine verilen önem, çift ya da tek sıra olmaları, hendek gibi ek güvenlik unsurları içerme durumları, düz ya da bulundukları konuma uygun şekillenme özellikleri açısından farklılıklar gösterir. Makalede İstanbul Tarihi Yarımada’da yer alan surların mimari özellikleri hakkında bilgi verilmektedir. Birbirleri ile benzerlikleri ve farklıklıları üzerinde durulmaktadır. Marmara deniz surlarının günümüzde sağlam olan ve süreklilik gösteren bölümü olan Sultanahmet Bölgesi’ndeki surların özellikleri aktarılmaktadır. Surlar biçimleri ve buna etki eden faktörler açısından ele alınmaktadır. Sultanahmet Bölgesi deniz surları: saraylar, sur duvarına bitişik yapılaşmalar, düz duvarlar, hareketli duvarlar, korunaklı mekânlar, bağlantı noktaları, yakın çevreleriyle özgünlüklerini kaybetmiş duvarlar ve sur içi mekânları şeklinde incelenmektedir. Verilerin aktarılmasında haritalar, çizimler, gravürler, fotoğraflar gibi görsel malzemelerden yararlanılmaktadır.
Kaynakça
Ahunbay, M. “Kara Surları”. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, Cilt: 7. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 1994. 77-79.
Ahunbay, M. ve Ahunbay, Z. “Sur Onarımları”. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, Cilt: 7. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 1994. 79-80.
Ahunbay, Z. “Surlar Nasıl Korunmalı?”. İstanbul (Tarih Vakfı), 13 (1995): 73-77.
Ahunbay, Z. Tarihi Çevre ve Restorasyon. İstanbul: YEM Yayın, 1999.
Akozan, F. “Geçmişimiz İçin Bir Gelecek”. Kültür ve Sanat (Türkiye İş Bankası), 4 (1976): 53-59.
AnaBritannica (1989). “Kule”. AnaBritannica Genel Kültür Ansiklopedisi, Cilt: 14. İstanbul: Ana Yayıncılık A.Ş.ve Encyclopaedia Britannica, Inc. 48.
Arseven, C. E. Eski İstanbul. İstanbul: Çelik Gülersoy Vakfı, 1989.
Asgari, N. “İstanbul Temel Kazılarından Haberler”. II. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 16-20 Nisan 1984, İzmir, Kültür ve Turizm Bakanlığı,1985. 45-53.
Aslan, R. “Bilinç, Kültür ve Koruma”. Mimarlık (Mimarlar Odası) 235 (Mart 1989): 61-62.
Bademli, R. R. Doğal, Tarihi ve Kültürel Değerlerin Korunması. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayını, 1997.
Bektaş, C. Koruma Onarım. İstanbul: Literatür Yayınları, 2001.
Bolognesi, E. “Sultan Ahmet’te Arkeoloji; Bizans İmparatorları Büyük Sarayı”. Çev. S. Kurç. İstanbul (Tarih Vakfı) 46 (Temmuz, 2003): 67-69.
Çakmaklı, T. “Tarihi Yarımada Kıyı Şeridi ve Bölge Tasarımı”. Yapı (YEM Yayın) 117 (Ağustos, 1991): 59-70.
Çiçekoğlu, F. “Müze Kent İstanbul”. İstanbul (Tarih Vakfı) 26 (1998): 97-105.
Dark, K. Specular Buildings and the Archaeology of Everyday Life in the Byzantine Empire. Oxford: Oxbow Books, 2004.
Demangel, R. Et Mamboury, E. Le Quartier Des Manganes. Paris: E. De Boccard, 1939.
Dirimtekin, F. Fetihten Önce Marmara Surları. İstanbul: İstanbul Fethi Derneği Yayınları, 1953.
Ekinci, O. “Metropoliten Ölçekte Bir Sit”. İstanbul (Tarih Vakfı) 13 (1995): 61-63.
Erder, C. Tarihi Çevre Bilinci. Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayını, 1971.
Eyice, S. “İncili Köşk”. İstanbul Bülteni (İstanbul Büyük Şehir Belediyesi), 179 (Mayıs 2004): 16-17.
Franceschini, E. B. R. “The Eleventh Survey of the Great Palace: The Crossing of the Intineraries”, 20. Araştırma Sonuçları Toplantısı Cilt 1, Ankara: DÖSİMM Basımevi. 2003. 113-126.
Gül, A. ve Kılıç, A. “Şık Kıyılar Ayıp Örter mi?”. İstanbul (Tarih Vakfı) 7 (1993): 109-112
Gülersoy, Ç. İstanbul Şarkısı. İstanbul: İstanbul Kitaplığı Yayınları, 1987.
Gülersoy, Ç. Nasıl Bir İstanbul?. İstanbul: İstanbul Kitaplığı Yayınları, 1990.
Gurlitt, C. Die Baukunst Konstinopels, Berlin: Ernest Wasmuth, 1907.
Hasol, D. “Mazgal”. Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü, İstanbul: YEM Yayın, 1998. 305.
İstanbul Büyük Şehir Belediyesi. Adım Adım İstanbul, Ahırkapı Feneri’nden Rumeli Hisarı’na 2700 Yıllık Bir Yürüyüş. İstanbul: İstanbul Büyük Şehir Belediyesi, 2003.
İstanbul. “Surlar”. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, Cilt: 7. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 1994. 74-77.
Kayra, C. Eski İstanbul’un Eski Haritaları. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 1990.
Kayra, C. İstanbul Mekânlar ve Zamanlar. İstanbul: Ak Yayınları, 1990.
Köksal, A. “İstanbul Surları Nasıl Korunacak?”. Yapı (YEM Yayın) 123 (Şubat 1992): 27.
Kuban, D. “İstanbul’da Eski ve Yeni: Koruma Olasılıkları”. Mimarlık (Mimarlar Odası) 118 (Ağustos, 1973): 11-12.
Kuban, D. “Türkiye’de Restorasyon Sorunsalı”. Yapı (YEM Yayın) 124 (1992): 37-38.
Kuban, D. İstanbul Bir Kent Tarihi Bizantion, Konstantinopolis, İstanbul. Çev. Z. Rona. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 1996.
Kuban, D. Tarihi Çevre Korumanın Mimarlık Boyutu. İstanbul: YEM Yayın, 2000.
Kuban, D. Türkiye’de Kentsel Koruma, Kent Tarihleri ve Koruma Yöntemleri. İstanbul: Tarih Vakfı, 2001.
Madran, E. ve Özgönül, N. Kültürel ve Doğal Değerlerin Korunması. Ankara: Mimarlar Odası, 2005.
Mamboury, E. und Wiegand, T. Kaiserpalaste Von Konstantinopel. Berlin: Walter De Gruyter, 1934.
Mango, C. “The Palace of the Buokoleon”. Cahiers Archeologiques 45 (1997): 41-50.
Müller-Wiener, W. İstanbul’un Tarihsel Topografyası. Çev. Ü. Sayın. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2002.
Önal, Ş. “Tarihi Kent Mekânları ve Koruma”. İstanbul (Tarih Vakfı) 13 (1995): 84-86.
Özçakı, M. Tarihi, Kültürel ve Doğal Varlıkların Sergileme Açısından Değerlendirilmesi, Sultanahmet Bölgesi Deniz Surları, Bukoleon Sarayı Örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Danış. N. Gök. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bina Bilgisi Anabilimdalı, 2005.
Özer, B. “Mimari Mirasın Korunmanın Anlamı, Kapsamı ve Sınırları Üzerine”. Yapı (YEM Yayın) 17 (Mart-Nisan 1976): 33-40.
Rice, T. D. The Great Palace of the Byzantine Emperors. Edinburg: The Walker Trust, 1958.
Sarıöz, P. Bir Zamanlar İstanbul. İstanbul: İdea Yayıncılık, 1996.
Schneider, A. M. Byzans. Amsterdam: Verlang Adolf Hakkert, 1967.
Sevim, M. (Yay. Haz.) Gravürlerle Türkiye (Türkiye in Gravures): İstanbul 1. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı, 2002a.
Sevim, M. (Yay. Haz.) Gravürlerle Türkiye (Türkiye in Gravures): İstanbul 2. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı, 2002b.
Sevim, M. (Yay. Haz.) Gravürlerle Türkiye (Türkiye in Gravures): İstanbul 3. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı, 2002c.
Sözen, M. “Tarihsel İstanbul İçin Turizm Stratejileri”. İstanbul (Tarih Vakfı) 6 (1993): 36-41.
Taneri, E. “Koruma ve Sorunları”. Çevre (Reyo Koll. Şti.) 3 (Mayıs-Haziran 1979): 13.
Tekeli, İ. “Kentsel Korumada değişik Yaklaşımlar Üzerine Düşünceler”. Mimarlık (Mimarlar Odası) 228 (Şubat, 1988): 57-58.
Tezcan, H. Topkapı Sarayı ve Çevresinin Bizans Devri Arkeolojisi. İstanbul: Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, 1989.
Van Millingen, A. Byzantine Constantinople. London: John Murray, 1899.
Yapı. “Bizans Sarayı’nın Bir Bölümü Gün Işığında”. Yapı (YEM Yayın) 202 (Eylül 1998): 35.
Yurt Ansiklopedisi. “İstanbul”. Yurt Ansiklopedisi, Cilt: 5. İstanbul: Anadolu Yayıncılık, 1984. 3827.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2023 Kalemişi Dergisi