Anahtar Kelimeler
kilim
kumaş
motif
sembolik anlam
Nasıl Atıf Yapılır
Makale Geçmişi
Öz
Bu çalışmanı amacı; Diyarbakır Arkeoloji Müzesinde yer alan halı, kilim ve kumaş örneklerinin sembolik anlamlarını incelemektir. Bu çalışmanın evrenini; Diyarbakır Arkeoloji Müzesinde yer alan 300 adet halı, kilim ve kumaş örneği oluşturmaktadır. Örneklemi ise; 300 adet parça arasından üzerinde sembolik anlamların yer aldığı 5 adet halı, 5 adet kilim ve 5 adet kumaş, amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. İncelenen halı ve kilim örneklerinde yün iplik kullanıldığı ve genel olarak koyu renklerin tercih edildiği tespit edilmiştir. Halı ve kilim örneklerinde genel olarak koçboynuzu, akrep, çengel, göz, küpe, tarak/parmak el, suyolu, mihrap, altıgen ve eşkenar dörtgen gibi motifler kullanılmıştır. Kumaş örnekleri incelendiğinde ise en fazla kadife kumaşın kullanıldığı, üzerine simli iplik ile Maraş işi (dival işleme) tekniği kullanılarak işlemeler yapıldığı tespit edilmiştir. Bitkisel motiflerden, yaprak çiçek ve kıvrımlı dal motifleri sıklıkla kullanılmıştır.
Kaynakça
Abiha, B. Ç. (2016). Geleneksel Halk Sanatında Şahmaran Motifleri ve Bu Motiflerin Dili. Folklor/Edebiyat, 22(88), 99-116.
Adıgüzel, Ö. (2002). Müze pedagojisi ve müzelerde yaratıcı drama ile öğrenme ortamları oluşturma. Yaratıcı drama 1999-2002 yazılar, 399-413.
Alp, K. Ö. (1998). Konya ve yöresi kilimlerinde semboller. Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,(Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara.
Aksoy, E. (2016). Beritan Aşireti Halı ve Kilimleri. Sanat ve Tasarım Dergisi, (17), 27-46.
Alshishani, K. (2018). Arkeolojik Alan Müzeleri Üzerine bir İnceleme. İstanbul Arkeoloji Müzesi ve Ürdün Arkeoloji Müzesi Örneği.” Yüksek Lisans tezi, İstanbul Üniversitesi.
Ateş, M. (2001). Mitolojiler ve semboller. Aksiseda Matbaası, İstanbul.
Ateşok, E. (2014). Karakeçili ilçesinde dokunan kilimlerin geleneksel motif özellikleri. Kalemişi Geleneksel Türk Sanatları Dergisi, 2(3), 23-38.
Aydın, S. Orta çağ Nadire Kabinelerinden 19. Yüzyıl Küresel Sergilerine Bir İktidar Biçimi Olarak Evrenin Sergilenmesi Özet.
Aydın, T. (2022). Türk Halı ve Düz Dokuma Sanatında Kullanılan Sembolik Motiflerin Kültürel Kökenleri.
Balcı, N. (2021). Türk halı sanatında mitolojik kaynaklı bazı motifler. Arış Dergisi, (8), 38-51.
Başak, O. (2002). Diyarbakır Arkeoloji Müzesi ile Cahit Sıtkı Tarancı Müzesinde bulunan Türk-İslam dönemine ait bir grup madeni eser.
Berna, O. K. A. N. (2015). Günümüzde müzecilik anlayışı. Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(2), 187-198.
Birnaz, E. R., & Hünerel, Z. S. (2012). Bir İletişim Aracı Olarak El Sanatları. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(1), 169-177.
Boratav, P. N. (1984). 100 Soruda Türk Folkloru, Gerçek Yayınevi, İstanbul.
Çoruhlu, Y.(2002). Türk Mitolojisinin Ana Hatları, Kabalacı Yayınevi, İstanbul.
Bozkurt, H., Kayabaşı, N., & Özkoca, B. Çorum El Sanatlarında Kullanılan Motifler Ve Anlamları. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1).
Bulduk, B. (2018). Müze Kavramı ve Modern Müze Örnekleri. Journal Of Institute Of Economic Development And Social Researches, 4(9), 162-169.
Çelebi, N. Erzurum Arkeoloji Müzesinde bulunan Maraş (dival-sırma) işi işlemeli ürünlerin incelenmesi (Master's thesis, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
Çelik, Ö. Ü. A. Niğde Yöresi Halılarındaki Motiflerin Sembolik Anlatımları.
Çelik, D. Kilim Motiflerinin Ve Heybe Dokumaların Modern Giysilere Yansımaları.
Çetin, Ö., & Erbay, F. Müzelerde Oyunlaştırma Uygulamaları.
Çetin, E. (2020). Ankara etnografya müzesinde bulunan kilim örneklerinin incelenmesi (Master's thesis, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
Çiftçi, S. (2015). ‘‘Diyarbakır Arkeoloji Müzesi'ndeki İslam dönemi taş eserlerii.” Yüksek Lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
Çivitci, Ş., Harmankaya, H., & Üstün, G. (2012). Tekirdağ Etnografya Müzesi’nde Kayıtlı Bindallıların Özellikleri. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 99-120.
Çolak, E., & Akpınarlı, F. (2018). Kastamonu İli Şeyh Şaban-i Veli Müzesinde bulunan halıların incelenmesi ve motiflerinin tekstil yüzey tasarımında kullanılması. Akademik Sanat, 3(6), 50-63.
Diler, A. (2018). Kilimin sembolleri. Alfa.
Erbek, M. (2002). Çatalhöyük'ten günümüze Anadolu motifleri. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları Er, B., Sarıkaya
Hünerel, Z.(2012). Bir İletişim Aracı Olarak El Sanatları. Batman Üniversitesi -Yaşam Bilimleri Dergisi, Cilt:1(1), Sayı: 1, s: 169-177.
Gök, E. Ç. (2019). Türk Tekstil Sanatında Görülen Geyik Figürü. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 12(26), 379-393.
Göle, Ş. (2016). Modern müzelerin oluşumunda Nadire Kabineleri’nin önemi: Felsefi bir yaklaşım.
Gümüştekin, N. (2011). Anadolu ve diğer kültürlerde işaret ve simgelerde anlam. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(26), 103-118.
Güneşli, S. (2008). Diyarbakır Arkeoloji Müzesi’nde bulunan Osmanlı dönemi silahları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal.
İleri, B. (2010). Ankara Vakıf Eserleri Müzesi'nde bulunan Uşak halılarının incelenmesi (Doctoral dissertation, DEÜ Güzel Sanatlar Enstitüsü).
Keleş, V. (2003). Modern müzecilik ve Türk müzeciliği. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(1-2).
Koca, S. K. (2012). Türk kültüründe sembollerin dili (Doctoral dissertation, Sakarya Universitesi (Turkey)).
Koç, F. Türk Giyim-Kuşamında Kullanılan Süslemeler. Erdem, 10(29), 397-404.
Kubat, N. (2012). Konya Etnografya Müzesi'nde bulunan'Küçük Muhsine'halılarının incelenmesi (Doctoral dissertation, DEÜ Güzel Sanatlar Enstitüsü).
Kulaz, M. (2003). Diyarbakır müzelerinde bulunan halı, kilim ve kumaşlar.
Mehmet, S. A. Ğ. Bir Sembol Olarak “Kilim”. Arış Dergisi, (8), 116-121.
Mengeş, F. (2015). Sanat yapıtının farklı mekanlarda anlam problematiği (Master's thesis, Işık Üniversitesi).
Mercan, M. Ü. Yöresel El Sanatlarında Van Halısı. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, (1).
Can, M. (2019). Türk İşleme Sanatında Gül Motifi. International Journal of Eurasian Education and Culture, 4(6), 51-61.
Mirzaoğlu, F. G. (2018). Kültürel Sembol ve Süreklilik: Tokat Yazmalarında ve Halk Türkülerinde Ortak Motifler ve Semboller.
Odabaş, H., & Akkaya, M. A. (2020). Bilgi Merkezlerinde Mekan Değişen Beklentiler Ve Mimari Anlayış Işığında Yönelimler. Hiperlink Eğit. İlet. Yay. San. Tic. Ve Ltd. Sti..
Oktay, B. Hakkâri Yöresi Canbezar Kilimlerinden Bazı Örnekler. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (39), 369-396.
Özçıtak, S. (2010). Bergama Arkeoloji Müzesi'nde bulunan geleneksel tekstillerin kataloglanması (Doctoral dissertation, DEÜ Güzel Sanatlar Enstitüsü).
Uğurlu, A., & Uğurlu, S. S. (2020). Tekstil Müzesi Önerisi. Folklor Akademi Dergisi, 3(4), 289-310.
Selçuk, K., & Yurttaş, H. (2021). Doğu Karadeniz Bölgesi Halı ve Düz Dokumalardaki Sembolik İbrik, Kandil ve Mihrap Motifi Üzerine Bir Deneme. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (71), 479-489.
Sevim, K., & Canay, A. (2013). Anadolu'da üretilen kilim motiflerinden bukağı motifi ve bu motifden çıkan seramik çalışmaları.
Sökmen, S. (2015). Bitlis Etnografya Müzesi'nde Bulunan Geleneksel Giysiler. Art-e Sanat Dergisi, 8(16), 370-390.
Şahin, G. (2007). Avrupalıların Osmanlı ülkesindeki eski eserlerle ilgili izlenimleri ve Osmanlı müzeciliği. Tarih Araştırmaları Dergisi, 26(42), 101-125.
Taş, E. (2005). Van el sanatları (Master's thesis, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
Wikinson, P. (2018). Mitoloji kitabı. Alfa Basım Yayım Dağıtım Ltd. Şti.
Yeşildal, Ü. Y. (2019). Küpe Motifinin Kültür Değişimi Kuramları Bağlamındaki Yolculuğu. Milli Folklor, 16(124), 189-201.
Yeşilbaş, E. (2011). Diyarbakır Karacadağ Kilimlerinin Desen ve Motif Özellikleri. Arış Dergisi, (6), 112-117.
Yeşildal, Ü. Y. (2019). Küpe motifinin kültür değişimi kuramları bağlamındaki yolculuğu. Milli Folklor, 16(124), 189-201.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2023 Kalemişi Dergisi