Anahtar Kelimeler
Mezar taşları
Plastik sanatlar
resim
Mutluhan Taş
Nasıl Atıf Yapılır
Makale Geçmişi
Öz
Türk kültürü, binlerce yıllık zenginliğiyle dünya üzerinde benzersiz bir konuma sahiptir. Bu kültür, tarih boyunca birçok simge, ritüel ve gelenekle şekillenmiştir. Bu geleneklerden biri de balballar olarak bilinen, Türk toplumunun hayatında önemli bir yer tutan, koruyucu ruhlar veya ruhani varlıklar olarak kabul edilen figürlerdir. Türk Heykel sanatının tarihsel gelişim süreci açısından da büyük önem taşıyan balballar, İslâm öncesinin mezar taşlarıdır. İslâm sonrası mezar taşı geleneği, balbalların evirilmiş formlarıdır denilebilir. Günümüzde, sanatçılar bu geleneksel figürleri modern sanat eserlerinde yeniden yorumlamakta ve günümüzün sanat anlayışına uygun bir şekilde sunmaktadırlar. Bu bağlamda, Türk ressam Mutluhan TAŞ’ın eserlerindeki balballar; İslâm öncesi ve İslâm sonrası mezar taşlarının ortak anlatım dilinin modern sanatın araçlarını kullanarak yeni bir felsefi ve plastik perspektif sunması açısından önemlidir. Bu çalışma kapsamında yöntem olarak nitel araştırma tekniklerinden istifade edilmiştir bu bağlamda, literatür taramaları yapılmış ve sanatçı katalogları incelenmiştir. Ayrıca sanatçı görüşme formu düzenlenmiştir. Balbalların tarihsel kökenleri ve önemine dair kaynaklar taranmış, sanatçı Mutluhan Taş ile kişisel görüşme gerçekleştirilerek Türk kültüründe mezar taşı geleneğinin ortak anlatım dili üzerine tespitlerde bulunulmuştur.
Kaynakça
Akpolat, E., Taş, M. (2023). Türkiye Selçuklu Sultanlarının Pozitif Kimliklendirmesi Ve Yeniden Yapılandırılması. Türkiye Selçukluları Konya Hanedan Türbesindeki Naaşların Tanzimi Projesi, T.C. Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları: Konya.
Arseven, C.E. (1970). Türk Sanatı, Cem Yayınları, İstanbul.
Belli, Oktay. Kırgızistan’da Taş Balbal ve İnsan Biçimli Heykeller, Arkeoloji Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 2003.
Çoruhlu, Y. (2001). Göktürk Sanatında Dini Nitelikli Heykeller ve Tasvirler. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten, 95-146.
Dodhöcayeva, L. (1983). “K voprosu proishojdeniya kayrakov”, tezisı dokladov vsesoyuznoy nauçnoy konferensii Kultura i iskusstv Kirgizii, A.N. Kg. Ssr, Vıpusk 2, Leningrad.
Efendiyev, Rasim. (1980). Daşlar Danışır, Kençlik Yayınları, Bakü.
Esin, E. (1997). Türk Kültür Tarihi İç Asya’daki Erken Safhalar, Akm Yayınları, Ankara.
İba, M.Ş. (2020). “Güncel Heykel Sanatında Büyü Olgusu”, Akdeniz Sanat, Cilt 15, Sayı 27.
Kızlasov, İ. (2005). Balbal. Bolşaya Rosiyskaya Ensiklopediya C. Iı. Moskva.
Roux, J. (1994). Türklerin Ve Moğolların Eski Dini. Çev. Aykut K. İşaret Yayınları.
Rustamova, M. (2022). Orta Asya’da Erken İslâmi Dönem Mezar Taşları. Anasay (21), 259-306. Https://Doi.Org/10.33404/Anasay.1111986rişim, 2021).
Taş, M. (2012). “İslam Sanat Felsefesinde Renk Teorisi”, İdil, Cilt 1, Sayı 4.
Türker, C. H. (2009). Yenilgiler Balbalı. İstanbul: Simurg Yayınları.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı (c) 2024 Kalemişi Dergisi